OpenCPN (Open Chart Plotter Navigator), ücretsiz ve açık kaynaklı bir deniz haritası ve seyir programıdır. Gönüllü bir topluluk tarafından geliştirilir ve Windows, macOS, Linux ile Android'de çalışır. 3. kaptan adayları için seyir pratiği yapmanın, rota planlamayı öğrenmenin en kolay yollarından biridir.
Önemli: OpenCPN onaylı bir ECDIS değildir. SOLAS kapsamındaki ticari gemilerde resmi seyir aracı olarak kullanılamaz. Gemide resmi seyir için tip onaylı ECDIS veya güncel resmi kâğıt harita gerekir.
Ne işe yarar?
- Harita gösterimi: Vektör (S-57 ENC) ve raster (BSB/KAP) deniz haritalarını gösterir.
- GPS ile canlı konum: GPS bağlandığında konumu, rotayı ve hızı harita üzerinde gösterir (NMEA verisi).
- AIS: AIS alıcısı bağlanırsa çevredeki gemileri ve yakın geçiş (CPA/TCPA) uyarılarını gösterir.
- Rota planlama: Waypoint ekleme, rota çizme, mesafe ve varış süresi hesabı.
- Eklentiler: Hava durumu (GRIB), gösterge paneli, gelgit ve akıntı bilgisi gibi eklentiler.
Görsel: Wbartoszy / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Nasıl indirilir ve kurulur?
- Resmi indirme sayfasına girin: OpenCPN indir
- İşletim sisteminize uygun sürümü (Windows, macOS, Linux veya Android) indirip kurun.
- Programı ilk açtığınızda harita klasörünü göstermeniz istenir: Seçenekler → Haritalar → Harita Dosyaları bölümünden haritaların bulunduğu klasörü ekleyin.
- GPS kullanacaksanız Seçenekler → Bağlantılar bölümünden GPS cihazını tanıtın.
Harita nereden bulunur?
OpenCPN haritasız gelir. Yasal seçenekler:
- Ücretsiz resmi haritalar: Bazı ülkelerin hidrografi kurumları ENC haritalarını ücretsiz yayınlar. En bilineni ABD'nin NOAA ENC haritalarıdır. Pratik ve eğitim için idealdir.
- OpenSeaMap: Topluluk tarafından hazırlanan açık deniz haritası katmanı: openseamap.org
- Uygun fiyatlı lisanslı haritalar: Birçok bölge için OpenCPN uyumlu resmi haritalar o-charts.org üzerinden satılır.
- Türkiye sularında: Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi'nin resmi haritaları ücretli olarak temin edilir.
Görsel: Team OpenSeaMap / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
CM93 haritaları hakkında
OpenCPN, CM93 formatındaki haritaları da açabilir ve denizciler arasında bu haritalar sık konuşulur. Ancak bilmeniz gerekenler:
- CM93, C-MAP firmasına ait lisanslı bir harita veritabanıdır; açık kaynak değildir.
- Yaklaşık 2010'dan beri güncellenmemektedir. Şamandıralar, derinlikler, liman düzenleri ve trafik ayırım şemaları değişmiş olabilir.
- İnternette dolaşan kopyaları lisanssızdır. Seyir için kesinlikle kullanılmamalıdır.
Pratik ve eğitim amacıyla güncel ve yasal ücretsiz haritaları (ör. NOAA) tercih edin.
3. kaptan adayları için çalışma önerileri
- Bir NOAA haritasında kalkış ve varış limanı seçip rota planı hazırlayın; dönüş noktalarını, emniyetli geçiş mesafelerini ve tahmini süreyi hesaplayın.
- COLREG çalışırken AIS simülasyonu veya kayıtlı AIS verisiyle karşılaşma durumlarını izleyin.
- Harita sembollerini (INT 1) programda inceleyerek harita okuma pratiği yapın.
- Gemide ECDIS eğitimi alacaksanız temel kavramlara (katmanlar, güvenlik konturu, alarm) burada ısınabilirsiniz.
Sonuç
OpenCPN; öğrenciler, stajyerler, yeni zabitler ve yatçılar için güçlü ve ücretsiz bir araçtır. Doğru ve yasal haritalarla kullanıldığında seyir becerilerinizi geliştirmenin en kolay yollarından biridir. Açık pozisyonlar için 2. zabit iş ilanlarına göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
- OpenCPN resmi indirme sayfası: opencpn.org
- NOAA elektronik deniz haritaları: charts.noaa.gov
- OpenSeaMap: openseamap.org
Serinin tamamı: 3. Kaptan Rehberi
