Kaptan (Master), geminin komutanıdır. Gemiden, gemideki insanlardan, yükten ve çevreden nihai olarak sorumludur.
Temel sorumluluklar
- Emniyetli seyir: Seyir planının onaylanması, rota ve hız kararları.
- Gemideki insanların güvenliği: Acil durum organizasyonu, tatbikatlar ve acil kararlar.
- Yükün korunması ve yük operasyonlarının güvenli yapılması.
- Yasal uyum: Sözleşmelere (SOLAS, MARPOL, STCW, MLC vb.), bayrak devleti ve liman devleti kurallarına uyum.
- Resmî belgeler ve kayıtlar: Jurnal defteri, sertifikalar, raporlar.
- Gemi ile şirket arasındaki bağ: Şirketle iletişim, olay bildirimleri.
Karar yetkisi
ISM Kodu, kaptanın emniyet ve çevre koruma konusunda karar verme ve şirketten yardım isteme yetkisinin üstünlüğünü tanır. Yani kaptan emniyet için gerekli gördüğü kararı alabilir.
Kaptanla çalışma ipuçları
- Erken bilgilendirin. Şüpheli durumda kaptanı hemen çağırmak beklenen ve doğru davranıştır.
- Net ve kısa raporlayın: ne oldu, ne zaman, ne yapıldı.
- Talimatları (Standing Orders / Night Orders) okuyun ve imzalayın.
- Açık konuşun. İyi bir kaptan, ekibinin çekinmeden konuşabildiği kaptandır.
Kaptan olmak için
Yıllara yayılan deniz hizmeti, yeterlik sınavları ve liderlik deneyimi gerekir. Yol genellikle güverte zabitliğinden birinci zabitliğe, oradan kaptanlığa uzanır.
Bu yazı genel bilgidir; resmî yükümlülükler için ilgili sözleşme ve mevzuata bakın.