Denizcilik Çalışma Sözleşmesi 2006 (MLC, 2006), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından 23 Şubat 2006'da kabul edildi ve 20 Ağustos 2013'te yürürlüğe girdi. Daha önce dağınık hâldeki 37 denizcilik sözleşmesini tek, güncel bir metinde topladığı için "denizcinin haklar bildirgesi" olarak anılır.
Kimi ve hangi gemileri kapsar?
- Denizci: Sözleşmenin uygulandığı bir gemide, hangi görevde olursa olsun istihdam edilen ya da çalışan herkes. Kaptandan kamarotuna, stajyerden otel personeline kadar.
- Gemi: Ticari faaliyette bulunan, kamuya ya da özele ait tüm gemiler.
- Kapsam dışı: Balıkçı gemileri, geleneksel yapım tekneler (dhow, junk gibi), savaş gemileri ve yardımcı savaş gemileri ile yalnızca iç sularda veya korunaklı sularda çalışan tekneler.
Dört temel hakkınız (Madde IV)
- Güvenlik standartlarına uygun, güvenli bir işyeri.
- Adil çalışma koşulları.
- Gemide insana yakışır çalışma ve yaşam şartları.
- Sağlık koruması, tıbbi bakım, refah ve diğer sosyal koruma.
Bunlara ek olarak örgütlenme özgürlüğü, zorla çalıştırma ve çocuk işçiliğinin yasaklanması ile ayrımcılık yasağı temel ilkeler olarak yer alır (Madde III).
Görsel: Globetrotter19 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Metin nasıl okunur?
Sözleşme üç katmandan oluşur: Maddeler, Kurallar (Regulation) ve Kod. Kod da ikiye ayrılır: A Bölümü (Standartlar) zorunludur, B Bölümü (Rehber ilkeler) tavsiye niteliğindedir. Konular beş başlıkta toplanır:
- Başlık 1: Gemide çalışmanın asgari şartları (yaş, sağlık, eğitim, işe alım)
- Başlık 2: İstihdam koşulları (sözleşme, ücret, çalışma saatleri, izin, evine dönüş)
- Başlık 3: Konaklama, eğlence imkânları, yemek
- Başlık 4: Sağlık, tıbbi bakım, refah ve sosyal güvenlik
- Başlık 5: Uygulama ve denetim
Bunu gemide nasıl görürsünüz?
500 GT ve üzeri, uluslararası sefer yapan gemiler Denizcilik Çalışma Sertifikası (MLC) ve Denizcilik Çalışma Uygunluk Beyanı (DMLC) taşımak zorundadır. Sertifika en fazla 5 yıl geçerlidir, 2. ve 3. yıl dönümleri arasında ara denetimden geçer ve bir kopyası gemide herkesin görebileceği bir yere asılmalıdır. Ayrıca her gemide sözleşmenin bir nüshası bulunmalıdır.
Pratik ipucu: Gemiye katıldığınız ilk hafta MLC sertifikasının ve DMLC'nin asılı olduğu yeri bulun. DMLC Bölüm I, bayrak devletinin bu kuralları hangi yasalarla uyguladığını gösterir; haklarınızı somut olarak orada görürsünüz.
Kaynak: ILO, Maritime Labour Convention, 2006 — Maddeler I–VI, Başlık 5. Bu yazı ILO'nun yayımladığı MLC 2006 metnine dayanır ve bilgilendirme amaçlıdır. Bayrak devletinin mevzuatı ya da toplu iş sözleşmeniz daha lehte hükümler içerebilir; somut bir uyuşmazlıkta sendikanıza veya bir hukukçuya danışın.
Serinin tamamı: MLC 2006 Rehberi: Denizcinin Hakları
