Haklar ancak uygulanırsa anlam taşır. MLC'nin son başlığı, denizcinin şikâyet yollarını ve devletlerin denetim yetkisini düzenler.
Gemide şikâyet (Kural 5.1.5)
- Her gemide, MLC ihlallerine ilişkin şikâyetlerin adil, etkili ve hızlı ele alındığı bir prosedür bulunmalıdır.
- Şikâyetler mümkün olan en alt seviyede çözülmeye çalışılır; ancak her durumda doğrudan kaptana ve gerekli görürseniz dış makamlara şikâyet hakkınız vardır.
- Süreç boyunca seçtiğiniz başka bir denizci tarafından eşlik edilme veya temsil edilme hakkınız vardır.
- Şikâyet ettiğiniz için size yönelik her türlü misilleme (victimization) yasaktır ve cezalandırılır.
- İş sözleşmenizle birlikte size gemideki şikâyet prosedürünün bir kopyası verilir. Bu kopyada bayrak devletinin ve ikamet ülkenizin yetkili makamlarının iletişim bilgileri ile gizli ve tarafsız danışmanlık verebilecek gemideki kişinin adı yer alır.
Rehber B5.1.5'in önerdiği adımlar: bölüm amiri → kaptan → armatör. Her şikâyet ve verilen karar kayda geçirilir ve bir kopyası size verilir.
Görsel: Coast Guard / Wikimedia Commons, Public domain
Liman devleti denetimi (Kural 5.2.1)
- Yabancı bir limana uğrayan gemi, MLC şartları bakımından denetlenebilir. Denetim önce MLC sertifikası ve DMLC üzerinden yapılır.
- Belgeler eksik ya da geçersizse, şartlara uyulmadığına dair açık sebepler varsa, geminin sırf MLC'den kaçmak için bayrak değiştirdiği düşünülüyorsa ya da bir şikâyet varsa ayrıntılı denetim yapılır.
- Koşullar denizcilerin güvenliği, sağlığı veya emniyeti için açıkça tehlikeliyse ya da ciddi veya tekrarlanan bir ihlal varsa, görevli geminin limandan ayrılmasını engelleyebilir.
Karadan şikâyet (Kural 5.2.2)
Gemisi bir limana uğrayan denizci, MLC ihlalini o limandaki yetkili görevliye bildirebilir. Görevli ön inceleme yapar, çözümü gemi düzeyinde teşvik eder; çözülmezse bayrak devletine bildirir ve rapor ILO'ya iletilebilir. Şikâyetlerin gizliliği korunur; denetçiler denetimin bir şikâyet üzerine yapıldığını armatöre belli etmez.
Etkili bir şikâyet için
- Tarih, saat, kişi ve olayı yazılı not edin.
- Belgeleri saklayın: sözleşme, ücret dökümü, dinlenme kayıtları, fotoğraflar.
- Önce gemideki prosedürü kullanın; misilleme korkusu ya da gecikme varsa doğrudan dış makamlara gidin.
- Sendikanızdan veya ITF müfettişlerinden destek isteyin.
Pratik ipucu: Şikâyet prosedürünün size verilen kopyasındaki iletişim bilgilerini telefonunuza kaydedin; internetsiz bir gemide sonradan aramak zordur.
Kaynak: ILO, Maritime Labour Convention, 2006 — Kural 5.1.5, 5.2.1, 5.2.2. Bu yazı ILO'nun yayımladığı MLC 2006 metnine dayanır ve bilgilendirme amaçlıdır. Bayrak devletinin mevzuatı ya da toplu iş sözleşmeniz daha lehte hükümler içerebilir; somut bir uyuşmazlıkta sendikanıza veya bir hukukçuya danışın.
Serinin tamamı: MLC 2006 Rehberi: Denizcinin Hakları
