Başlık 4, denizcinin sağlığını ve hastalık ya da kaza durumunda maddi güvencesini düzenler.
Gemide ve karada tıbbi bakım (Kural 4.1)
- Tıbbi bakım ve sağlık koruması ilke olarak ücretsizdir ve kıyıdaki işçilerin aldığına mümkün olduğunca yakın olmalıdır; temel diş bakımı da dahildir.
- Uygun olduğunda limanlarda gecikmeden doktora veya diş hekimine gitme hakkınız vardır.
- Her gemide ilaç dolabı, tıbbi ekipman ve tıbbi rehber bulunur. Rehber B4.1.1'e göre ilaç dolabı en fazla 12 ayda bir denetlenir.
- 100 veya daha fazla kişi taşıyan ve 3 günden uzun uluslararası sefer yapan gemilerde doktor zorunludur. Doktor olmayan gemilerde STCW'ye uygun tıbbi bakım ya da ilk yardım eğitimi almış bir sorumlu bulunur.
- Denizdeki gemilere günün 24 saati, ücretsiz telsiz/uydu tıbbi danışmanlığı sağlanır; bayrağı ne olursa olsun.
- Tıbbi rapor formu gizlidir ve yalnızca tedavi için kullanılır.
Armatörün sorumluluğu (Kural 4.2)
- Göreve başladığınız günden evinize ulaşana kadar ortaya çıkan hastalık ve yaralanmaların masrafları armatöre aittir.
- Tedavi, ilaç ve evden uzakta konaklama masrafları iyileşene ya da durum kalıcı ilan edilene kadar karşılanır. Ulusal mevzuat bu süreyi sınırlayabilir ama 16 haftadan kısa olamaz.
- Çalışamayacak hâldeyseniz gemide kaldığınız ya da evinize dönene kadar tam ücret ödenir; sonrasında ulusal mevzuata göre ücretin tamamı ya da bir kısmı (yine en az 16 hafta).
- Ölüm veya uzun süreli sakatlık için armatörün mali güvence sağlaması zorunludur; görev sırasında ölümde cenaze masrafları armatöre aittir.
- İstisnalar: gemi hizmeti dışında oluşan yaralanma, kasıtlı kusur ve işe girerken bilerek gizlenen hastalık.
Görsel: Samuel Loxton (artist) / Wikimedia Commons, Public domain
İş güvenliği (Kural 4.3)
- Gemide risk değerlendirmesi, eğitim ve kaza önleme programları uygulanır; kazalar raporlanır ve incelenir.
- 5 veya daha fazla denizci bulunan gemilerde güvenlik komitesi kurulur ve seçilen güvenlik temsilcileri toplantılara katılır.
- 18 yaş altı denizcilerin güvenliğine özel dikkat gösterilir.
Kıyıdaki refah ve sosyal güvenlik (Kural 4.4, 4.5)
- Limanlardaki denizci refah tesisleri, milliyet, din, cinsiyet ya da bayrak ayrımı yapılmadan tüm denizcilere açık olmalıdır.
- Her ülke onay sırasında dokuz sosyal güvenlik dalından en az üçünü sağlamalıdır (tıbbi bakım, hastalık, işsizlik, yaşlılık, iş kazası, aile, analık, malullük, ölüm yardımları).
Pratik ipucu: Limanda doktora çıkmak istediğinizde talebinizi yazılı yapın ve tarih not edin. Bir yaralanmada ilk raporun kopyasını mutlaka isteyin.
Kaynak: ILO, Maritime Labour Convention, 2006 — Kural 4.1–4.5. Bu yazı ILO'nun yayımladığı MLC 2006 metnine dayanır ve bilgilendirme amaçlıdır. Bayrak devletinin mevzuatı ya da toplu iş sözleşmeniz daha lehte hükümler içerebilir; somut bir uyuşmazlıkta sendikanıza veya bir hukukçuya danışın.
Serinin tamamı: MLC 2006 Rehberi: Denizcinin Hakları
