Avrupa Birliği, IMO'daki küresel süreci beklemeden kendi kurallarını devreye aldı. AB limanlarına uğrayan 5.000 GT ve üzeri gemiler için iki düzenleme öne çıkıyor.
AB Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS)
1 Ocak 2024'ten itibaren deniz taşımacılığı, AB'nin karbon piyasasına dahil edildi. Şirketler, saldıkları her ton CO₂ için emisyon izni teslim etmek zorunda.
- Kapsam: AB limanları arasındaki seferlerin ve limanda bekleme süresinin %100'ü, AB dışından gelen veya AB dışına giden seferlerin %50'si.
- Kademeli geçiş: 2024 salımlarının %40'ı, 2025'in %70'i, 2026'dan itibaren %100'ü için izin teslim ediliyor.
- 2026'dan itibaren CO₂'nin yanı sıra metan ve azot oksit salımları da kapsama alındı.
FuelEU Maritime
1 Ocak 2025'te yürürlüğe giren FuelEU Maritime, gemide kullanılan enerjinin sera gazı yoğunluğunu sınırlar. 2020 referans değerine göre azaltım hedefleri:
- 2025: %2
- 2030: %6
- 2035: %14,5
- 2040: %31
- 2045: %62
- 2050: %80
Ayrıca belirli yolcu ve konteyner gemilerinin 2030'dan itibaren büyük AB limanlarında kıyı elektriği (shore power) kullanması zorunlu hâle geliyor. Hedefi tutturamayan şirketler ceza öder; hedefin üzerinde performans gösteren gemiler fazlalarını devredebilir veya havuzlayabilir.
Görsel: Raimond Spekking / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Gemide neye dönüşüyor?
- İzleme ve raporlama: AB'nin MRV sistemi kapsamında her sefer için yakıt, mesafe ve salım verisi doğrulanmış biçimde raporlanır.
- Yakıt seçimi: Biyoyakıt karışımları ve LNG gibi alternatifler, AB seferlerinde daha sık görülüyor; yakıt değişimi ve bunker kayıtları önem kazanıyor.
- Liman operasyonu: Kıyı elektriğine bağlanma, yeni bir rutin olarak köprüüstü ve makine ekibinin iş tanımına giriyor.
- Kiralama sözleşmeleri: ETS maliyetinin kimin ödeyeceği (armatör mü, kiracı mı) artık charter party'lerde ayrı bir madde.
Türk denizcisi için
AB limanlarına düzenli sefer yapan her gemi, bayrağı ne olursa olsun bu kurallara tabi. Avrupa'ya çalışan şirketlerde veri raporlama ve yeni yakıt deneyimi, özgeçmişte artık somut bir artı.
Pratik ipucu: AB seferi yapan bir gemiye katılıyorsanız, SEEMP ve MRV raporlama prosedürlerini ilk hafta okuyun; birçok şirket bu raporları zabitlere dağıtmış durumda.
Mevzuat hızla değişiyor; bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kesin ve güncel şartlar için IMO, bayrak devleti ve şirketinizin SMS talimatlarını esas alın.
Serinin tamamı: Denizcilikte Yeşil Dönüşüm
