MLC'nin ücret kuralı tek cümledir ama güçlüdür: Tüm denizciler, işlerinin karşılığını sözleşmelerine uygun olarak düzenli ve eksiksiz almalıdır (Kural 2.2).
Zorunlu kurallar (Standart A2.2)
- Ödemeler en fazla aylık aralıklarla yapılır.
- Size her ay bir hesap dökümü verilir: ödenmesi gereken tutarlar, ödenen tutarlar, ek ödemeler ve farklı para biriminde ödeme yapıldıysa uygulanan döviz kuru.
- Armatör, kazancınızın tamamını ya da bir kısmını ailenize veya belirlediğiniz kişilere düzenli olarak gönderme (allotment) imkânı sağlamalıdır. Bu havaleler zamanında ve doğrudan belirttiğiniz kişiye yapılır.
- Bu hizmet için alınan ücret makul olmalı; döviz kuru piyasa ya da resmî kurdan aleyhinize olmamalıdır.
Görsel: National Museum of American History / Wikimedia Commons, Public domain
Rehber ilkeler (B2.2 — tavsiye niteliğinde ama yaygın uygulanır)
- Ücret hesabında normal çalışma süresi günde 8 saat, haftada en fazla 48 saat esas alınır.
- Fazla mesai ücreti, saatlik temel ücretin en az 1,25 katı olmalıdır.
- Fazla mesai kayıtları kaptan ya da görevlendirdiği kişi tarafından tutulur ve en az ayda bir sizin tarafınızdan onaylanır.
- Aynı gemide eşit değerde iş için ırk, cinsiyet, din, milliyet ayrımı yapılmadan eşit ücret.
- Ücret mümkünse doğrudan banka hesabınıza yatırılır.
- İşe girmek ya da işte kalmak için ücretinizden kesinti yapılamaz.
- Yasayla veya toplu sözleşmeyle öngörülmeyen para cezaları yasaktır.
- Sözleşme bittiğinde tüm alacaklarınız gecikmeden ödenir.
- ILO'nun Ortak Denizcilik Komisyonu, gemici (able seafarer) için periyodik olarak asgari aylık temel ücret belirler.
Ücret ödenmezse
Maaşı geciken denizciler için önce gemideki şikâyet prosedürü, sonra liman devleti denetimi devreye girer. Uzun süreli ödenmeme durumu, MLC'nin 2014 değişiklikleriyle getirilen terk edilme (abandonment) güvencesini tetikleyebilir; ayrıntılar serinin 9. bölümünde.
Pratik ipucu: Aylık hesap dökümlerinizin fotoğrafını çekip saklayın. Bir uyuşmazlıkta en güçlü delil bunlardır.
Kaynak: ILO, Maritime Labour Convention, 2006 — Kural 2.2, Standart A2.2, Rehber B2.2. Bu yazı ILO'nun yayımladığı MLC 2006 metnine dayanır ve bilgilendirme amaçlıdır. Bayrak devletinin mevzuatı ya da toplu iş sözleşmeniz daha lehte hükümler içerebilir; somut bir uyuşmazlıkta sendikanıza veya bir hukukçuya danışın.
Serinin tamamı: MLC 2006 Rehberi: Denizcinin Hakları
