1 Ocak 2023'te MARPOL Ek VI kapsamında iki yeni kural yürürlüğe girdi: EEXI ve CII. 5.000 GT ve üzeri gemilerin tamamı artık hem tasarım hem de operasyon bakımından karbon verimliliğiyle ölçülüyor.
EEXI: Geminin tasarım verimliliği
Mevcut Gemi Enerji Verimliliği Endeksi (EEXI), geminin teknik olarak ne kadar verimli olduğunu gösteren tek seferlik bir hesaptır. Uymayan gemiler genellikle:
- Motor gücü sınırlaması (EPL/ShaPoLi) uygular,
- Pervane, gövde veya enerji tasarrufu cihazlarıyla iyileştirme yapar.
Gemide bunun en görünür etkisi: Ana makinenin kullanılabilir azami gücü sınırlanmış olabilir. Kötü havada bu sınırın nasıl ve ne zaman aşılabileceği gemi prosedürlerinde tanımlanır.
CII: Yıllık karbon notu
Karbon Yoğunluk Göstergesi (CII), geminin bir yıl boyunca taşıdığı yük ve kat ettiği mesafeye göre ne kadar CO₂ saldığını ölçer. Sonuca göre gemi A'dan E'ye bir not alır; gereken seviye her yıl sıkılaşır.
- Üç yıl üst üste D ya da bir yıl E alan gemi için düzeltici eylem planı hazırlanıp SEEMP'e eklenmelidir.
- Kiracılar ve limanlar CII notuna giderek daha fazla önem veriyor; notu kötü gemiler ticari olarak da dezavantajlı.
Görsel: Wilsca / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
SEEMP: Planın gemideki adresi
Gemi Enerji Verimliliği Yönetim Planı (SEEMP), CII hedefine nasıl ulaşılacağını anlatan belgedir. Yakıt tüketimi verileri IMO Veri Toplama Sistemi (DCS) üzerinden raporlanır.
Denizci için pratikte ne değişti?
- Hız ve rota: Yavaş seyir (slow steaming), hava rotalaması ve limana "tam zamanında varış" planlaması yaygınlaştı.
- Veri disiplini: Günlük tüketim, mesafe ve yük raporlarının doğruluğu artık doğrudan geminin notunu etkiliyor.
- Bakım: Gövde ve pervane temizliği, doğru trim, makine performans takibi yakıt tasarrufu demek.
- Kaptan ve başmühendisin sorumluluğu: SEEMP'in uygulanması, kayıtların tutulması ve denetimlerde sunulması.
Unutulmaması gerekenler
- Sülfür sınırı: 2020'den beri dünya genelinde yakıttaki kükürt en fazla %0,50; Emisyon Kontrol Alanlarında (ECA) %0,10. Akdeniz 1 Mayıs 2025'ten itibaren kükürt ECA'sı oldu. Yakıt değişim prosedürleri ve kayıtları liman denetimlerinde sıkça kontrol edilir.
Pratik ipucu: Noon report'taki her rakam artık bir karbon notuna dönüşüyor. Tüketim ve mesafe verisini tahminle değil ölçümle girin; tutarsızlık hem denetimde hem şirket içinde sorun çıkarır.
Mevzuat hızla değişiyor; bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kesin ve güncel şartlar için IMO, bayrak devleti ve şirketinizin SMS talimatlarını esas alın.
Serinin tamamı: Denizcilikte Yeşil Dönüşüm
