Denizcilikte iş bulmanın en riskli aşaması ajanslarla yapılan görüşmelerdir. MLC bu konuda çok net bir ilke koyar: Her denizci, gemide iş bulmak için kendisinden ücret alınmayan, etkin ve hesap verebilir bir sisteme erişebilmelidir (Kural 1.4).
Kimden ne kadar alınabilir?
Standart A1.4'e göre işe alım ya da yerleştirme için hiçbir ücret veya masraf doğrudan ya da dolaylı olarak denizciye yüklenemez. Denizcinin kendisinin karşılayabileceği masraflar sınırlıdır:
- Ulusal yasal sağlık sertifikası,
- Ulusal gemiadamı cüzdanı,
- Pasaport ya da benzeri kişisel seyahat belgesi.
Vize masrafları bu listede yoktur; vize masrafını armatör öder.
Görsel: Rossographer / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
Özel ajansların yükümlülükleri
MLC'yi onaylamış bir ülkede faaliyet gösteren denizci işe alım ajansları:
- Ruhsat, sertifika ya da benzeri bir düzenlemeye tabi olmalıdır.
- Denizcileri, nitelikli oldukları işlerden uzak tutacak kara listeler veya mekanizmalar kullanamaz.
- Yerleştirdiği tüm denizcilerin güncel kaydını tutar.
- Sözleşmeyi imzadan önce ve sonra inceleme imkânı tanır ve size bir kopyasını verir.
- Belgelerinizin ve sözleşmenin mevzuata uygun olduğunu doğrular.
- Armatörün sizi yabancı bir limanda ortada bırakmayacağından mümkün olduğunca emin olur.
- Şikâyetleri inceleyip yanıtlar.
- Ajansın ya da armatörün yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde uğrayacağınız parasal zarar için sigorta veya eşdeğer bir koruma sistemi kurar.
Dolandırıcılık işaretleri
- "Kayıt ücreti", "eğitim ücreti", "vize garantisi" adı altında peşin para istenmesi.
- Sözleşmeyi imzadan önce göstermemek ya da kopyasını vermemek.
- Şirket adı, adresi ve gemi bilgileri doğrulanamayan ilanlar.
Faroys'ta ilanlar ücretsizdir ve denizciler işverenle doğrudan iletişim kurar. Yine de her teklifte yukarıdaki kontrolleri yapın; bir ilandan şüphelenirseniz "Bildir" butonuyla bize iletin.
Kaynak: ILO, Maritime Labour Convention, 2006 — Kural 1.4, Standart A1.4. Bu yazı ILO'nun yayımladığı MLC 2006 metnine dayanır ve bilgilendirme amaçlıdır. Bayrak devletinin mevzuatı ya da toplu iş sözleşmeniz daha lehte hükümler içerebilir; somut bir uyuşmazlıkta sendikanıza veya bir hukukçuya danışın.
Serinin tamamı: MLC 2006 Rehberi: Denizcinin Hakları
