MLC'nin en önemli güvencelerinden biri: Denizciler, belirlenen durumlarda kendilerine hiçbir masraf yüklenmeden evlerine dönme hakkına sahiptir (Kural 2.5).
Hangi durumlarda?
- Sözleşme yurt dışındayken sona erdiğinde,
- Sözleşme armatör tarafından ya da haklı bir nedenle sizin tarafınızdan feshedildiğinde,
- Artık görevinizi yapamadığınızda ya da bu şartlarda yapmanız beklenemeyecek olduğunda.
Rehber B2.5.1 bunları somutlaştırır: hastalık/yaralanma (seyahate elverişli hâle gelince), gemi kazası (batma), armatörün iflası, geminin satılması veya bayrağının değişmesi, onay vermediğiniz bir savaş bölgesine gidilmesi.
Gemide en fazla ne kadar?
Ulusal mevzuat, sonunda evinize dönme hakkı doğan azami hizmet süresini belirler ve bu süre 12 aydan kısa olmalıdır.
Yasaklar
- Armatör, işe başlarken sizden repatriation için peşin para isteyemez.
- Repatriation masrafı ücretinizden kesilemez; tek istisna, mevzuata göre görevlerinizi ağır biçimde ihlal ettiğinizin tespit edilmesidir.
- Armatörün mali durumu ya da yerinize adam bulamaması, dönüş hakkınızı engelleyemez.
Görsel: ITookSomePhotos / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Hangi masraflar karşılanır? (Rehber B2.5.1)
- Seçilen varış yerine yolculuk (normal ulaşım şekli uçaktır)
- Gemiden ayrıldığınız andan varışa kadar konaklama ve yemek
- Mevzuat ya da toplu sözleşme öngörüyorsa bu süredeki ücret ve ödenekler
- 30 kg kişisel bagajın taşınması
- Seyahate elverişli olana kadar gerekli tedavi
Dönüş için bekleme ve yolculuk süresi birikmiş izninizden düşülmez. Varış yerini, işe alındığınız yer, ikamet ülkeniz, toplu sözleşmede belirtilen yer gibi seçenekler arasından siz seçersiniz.
Armatör yapmazsa
Bayrak devleti dönüşünüzü organize eder; o da yapmazsa bulunduğunuz ülke veya vatandaşı olduğunuz ülke organize edip masrafı bayrak devletinden talep edebilir. Masraf ödenene kadar armatörün gemileri tutulabilir.
Gemi batarsa (Kural 2.6)
Geminin kaybı ya da batması hâlinde armatör, gemideki her denizciye işsizlik tazminatı öder. Rehber B2.6.1'e göre bu, fiilen işsiz kalınan günler için ücret oranında ödenir; toplamı iki aylık ücretle sınırlandırılabilir.
Pratik ipucu: Bayrak devletinin repatriation hükümlerinin bir kopyası gemide bulunmak zorundadır. Kontrat sonunda uçak biletinizin kimin adına ve nereye kesildiğini önceden yazılı olarak teyit edin.
Kaynak: ILO, Maritime Labour Convention, 2006 — Kural 2.5, Standart A2.5, Kural 2.6. Bu yazı ILO'nun yayımladığı MLC 2006 metnine dayanır ve bilgilendirme amaçlıdır. Bayrak devletinin mevzuatı ya da toplu iş sözleşmeniz daha lehte hükümler içerebilir; somut bir uyuşmazlıkta sendikanıza veya bir hukukçuya danışın.
Serinin tamamı: MLC 2006 Rehberi: Denizcinin Hakları
